Kuersetin: iltihaplanmaya bağlı yaşlanma, damar işlevi ve hücresel strese dayanıklılık
Kuersetin, başta elma, soğan, üzümsü meyveler ve yeşil çay olmak üzere çeşitli bitkilerde bulunan bitkisel bir flavonoiddir. Güçlü bir antioksidan ve iltihap baskılayıcı olarak sağlam bir üne sahiptir; bu da onu uzun ömür stratejileri içinde ilgi çekici bir molekül yapar: özellikle kronik düşük düzeyli iltihaplanma (inflammaging) ve damar sağlığı üzerindeki etkileri nedeniyle; bunlar sağlıklı yaşlanma için iki kritik etkendir.
Hücresel düzeyde kuersetin, iltihap ve stres yanıtlarında yer alan çeşitli sinyal yollarını düzenler. Örneğin, iltihap artırıcı gen anlatımının temel düzenleyicisi olan NF-κB yolunun etkinleşmesini baskılar; bu da sitokinlerin ve diğer iltihap aracılarının üretiminin azalmasına yol açar. Ayrıca kuersetin, MAPK/ERK gibi yolları da etkileyerek hücresel stres ve yaşama sinyallerinin ayarlanmasına katkıda bulunur.¹ ⁴
Bu biyokimyasal etkiler damar işlevlerine de yansır. İnsan ve hayvan çalışmaları, kuersetinin endotelyuma bağlı işlevi destekleyebileceğini; örneğin nitrik oksit (NO) bulunurluğunu artırarak ve damar genişlemesine yardımcı olarak damar tonusunun daha elverişli biçimde düzenlenmesine katkı sağlayabileceğini düşündürmektedir.² ⁶
Meta-çözümleme kanıtı, kuersetin desteğinin yetişkinlerde sistolik kan basıncını düşürebileceğini; bunun özellikle daha yüksek dozlarda ve daha uzun uygulamalarda belirgin olduğunu göstermektedir. Bu durum, bu flavonoidin kalp-damarla ilgili stres etkenlerini yumuşatabileceği varsayımıyla uyumludur.³ ⁶ Örneğin çalışmalar, haftalardan aylara uzanan destek kullanımının ardından sistolik kan basıncında ortalama düşüşler gösterir; özellikle metabolik stres yaşayan ya da yüksek tansiyon özellikleri taşıyan kişilerde.³ ⁶
Kan basıncının yanı sıra, klinik çalışmalardan kuersetinin endotelyum işlevini destekleyebileceğine dair belirtiler de vardır; örneğin NO ile ilişkili sinyalleşmenin iyileşmesi ve olası olarak endotelyum etkinleşmesinin baskılanması yoluyla. Ancak her randomize kontrollü çalışma (RCT), VCAM-1 ya da ICAM-1 gibi belirteçlerde aynı yönde etkiler göstermemektedir.⁷ ⁵
Kalp-damar bağlamının dışında da elverişli etkiler tanımlanmıştır. Kuersetin, klinik-öncesi modellerde antioksidan ve iltihap baskılayıcı etkiler göstermiştir; buna hücresel stres dayanıklılığının artması ve başta NF-κB baskılanması olmak üzere yollar aracılığıyla iltihap artırıcı sitokinlerin azalması da dahildir.⁸ ⁷
Kuersetinin, gerontolojide kullanılan kavram anlamında klinik olarak kanıtlanmış bir “senolytic” olmadığı özellikle vurgulanmalıdır; yaşlanmış hücreleri yok etmez. Ancak hücreler ve dokular içinde daha elverişli bir iltihap ve stres görünümüne katkı sağlar. Bu işlev, yaşlanmanın ayırt edici özelliği olan kronik stres etkenleriyle hücrelerin daha iyi başa çıkabildiği bir ortamı destekler.
Bu nedenle bir uzun ömür stratejisi içinde kuersetin, daha çok inflammaging ve damar sağlığının güçlü bir düzenleyicisi olarak iş görür: iltihap yollarının baskılanmasına yardımcı olur, endotelyal sinyalleşmeyi destekler ve hücresel stres yanıtlarını güçlendirir. Böylece, saldırgan bir yaşlanma karşıtı girişim ya da ilaç etkisi olmaksızın, yaşlanma sürecinde daha sağlam ve dayanıklı bir biyolojik ortama katkıda bulunur.
Kaynaklar:
-
Effects of Quercetin on Vascular Endothelium, Inflammation, Cardiovascular Disease and Lipid Metabolism — Review. Bu güncel derleme, kuersetinin NF-κB ve MAPK üzerinden antioksidan ve iltihap düzenleyici etkilerini ve endotelyum üzerindeki olası koruyucu etkilerini ele almaktadır.
https://www.mdpi.com/2072-6643/17/9/1579 -
Acute effects of quercetin-3-O-glucoside on endothelial function and blood pressure. Bu çalışma, kuersetinin NO ile ilişkili yollar üzerinden endotelyum işlevlerinde ve kan basıncı düzenlenmesinde iyileşmeler sağlayabildiğini göstermektedir.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27169837/ -
Effects of Quercetin on Blood Pressure: Systematic Review and Meta-analysis. Meta-çözümleme, randomize kontrollü çalışmalarda kuersetin desteğinin sistolik (ve daha yüksek dozlarda diyastolik) kan basıncında anlamlı düşüşlerle ilişkili olduğunu göstermektedir.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27405810/ -
Recent Advances in Potential Health Benefits of Quercetin. Bu güncel derleme, kuersetinin kan basıncı, endotelyum ve oksidasyon üzerindeki etkileri dahil olmak üzere kalp-damar yararları olduğuna ilişkin verileri derlemektedir.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10384403/ -
Effects of Quercetin Supplementation on Blood Pressures & Endothelial Function. Randomize kontrollü çalışma verileri, günlük destek kullanımının yapışma moleküllerinde her zaman anlamlı iyileşme sağlamadığını; ancak endotelyal sağlık açısından ilgili başka belirteçlerde etkiler görülebildiğini göstermektedir.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31092175/ -
Quercetin-rich onion skin extract lowers ambulatory blood pressure. Klinik çalışma, kuersetinin yüksek tansiyonlu alt kümelerde 24 saatlik ayakta (ambulatuvar) sistolik kan basıncının daha düşük olmasına katkıda bulunabileceğini düşündürmektedir.
https://www.cambridge.org/core/journals/british-journal-of-nutrition/article/effects-of-a-quercetinrich-onion-skin-extract-on-24-h-ambulatory-blood-pressure-and-endothelial-function-in-overweighttoobese-patients-with-prehypertension-a-randomised-doubleblinded-placebocontrolled-crossover-trial/C33CDF1F4E46BB8BCD14940B2F005615 -
Quercetin reduces transcriptional NF-κB activity. Hücresel modellerde kuersetinin NF-κB etkinleşmesini ve iltihap artırıcı sinyalleşmeyi baskılayabildiğine dair daha temel düzeyde kanıt.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38319443/
